Fabrycznie przyciemniane szyby a przepisy

W ogłoszeniach pojawia się jako „fabryczne przyciemnienie”, „privacy glass” albo „ciemne szyby z salonu”. Chodzi o to samo: szkło, które jest ciemne bez żadnej folii. Dla kupującego brzmi to jak gwarancja legalności, bo skoro producent tak zrobił, to przecież wolno. Rozporządzenie o warunkach technicznych pojazdów nie interesuje się jednak tym, kto szybę przyciemnił. Liczy się wyłącznie to, ile światła przez nią przechodzi.

W tym tekście wyjaśniamy, czym technicznie jest przyciemnienie w masie i piecowe, dlaczego nie da się go zdjąć, jak traktuje je § 8 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia i co to oznacza przy imporcie, na przeglądzie i przy pomiarze.

Czym jest przyciemnienie w masie i piecowe?

Przyciemnienie w masie to barwnik dodany do szkła na etapie wytopu, więc kolor przenika całą grubość tafli. Tak powstaje fabryczne privacy glass: producent zamawia w hucie szkło o określonej przepuszczalności i montuje je w tylnych drzwiach, w szybie tylnej i w bocznych szybach bagażnika. Odcień jest równy na całej powierzchni, nie ma krawędzi przy uszczelce, nie ma kleju ani pęcherzyków.

Przyciemnienie piecowe działa inaczej, ale kończy się tak samo. Gotową szybę barwi się w wysokiej temperaturze, a pigment wiąże się ze szkłem. W Polsce spotyka się je głównie w tylnych szybach starszych aut. Obu wariantów nie da się zdjąć, zmyć ani spolerować, bo barwa jest właściwością materiału, a nie osobną warstwą.

Folia to trzeci, odwracalny sposób: cienka warstwa z klejem po wewnętrznej stronie szyby, z własnym VLT i wyczuwalną krawędzią. Zakład zdejmuje ją parą w godzinę–dwie i szyba wraca do wartości fabrycznej. Ta różnica decyduje o wszystkim, co niżej.

Jak rozporządzenie traktuje szybę przyciemnioną w masie?

Tak samo jak każdą inną. § 8 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów mówi, że szyby „przednie i przednie boczne powinny mieć współczynnik przepuszczania światła nie mniejszy niż 70 %”. Przepis opisuje szybę jako przegrodę: liczy się to, ile światła przechodzi przez całość, bez względu na to, czy przyciemnienie jest w szkle, w folii, czy w jednym i drugim.

Z tego wynikają trzy proste zasady:

1. Szyba czołowa i przednie boczne: co najmniej 70% dla szyby takiej, jaka jest w aucie. Jeśli producent zamontował z przodu szkło o przepuszczalności 65%, auto nie spełnia wymogu, choć wyjechało tak z fabryki.
2. Szyby za kierowcą: bez limitu. Privacy glass o przepuszczalności 20% jest tam w pełni legalne, podobnie jak folia naklejona na takie szkło.
3. Widoczność do tyłu: pojazd musi mieć lusterka albo równoważne urządzenia typu kamera-monitor zapewniające widoczność do tyłu (§ 11 ust. 1 pkt 5 i 5a). Przy ciemnej tylnej szybie w praktyce oznacza to dwa sprawne lusterka zewnętrzne.

Rozporządzenie wymaga też, aby szyby były „ocechowane w miejscu widocznym z zewnątrz pojazdu” (§ 8 ust. 5 pkt 3). To cechowanie, czyli wytrawiony w rogu szyby znak homologacji, jest dla diagnosty pierwszą wskazówką, że ma przed sobą szkło fabryczne, a nie folię.

Co mówi homologacja i oznaczenie „E” na szybie?

Szyby samochodowe w Europie homologuje się według Regulaminu nr 43 EKG ONZ. Homologowana szyba ma w rogu znak „E” w kółku z numerem kraju, który homologację wydał, oraz symbole opisujące rodzaj szkła. Dla szyby czołowej regulamin wymaga przepuszczalności co najmniej 75% i stąd bierze się wartość 75% krążąca w poradnikach. Dla pozostałych szyb regulamin przewiduje osobny, dodatkowy symbol „V” dla oszklenia o przepuszczalności poniżej 70%: tak oznacza się właśnie privacy glass, przeznaczone w miejsca, przez które kierowca nie obserwuje drogi do przodu.

Homologacja odpowiada na pytanie, czy szyba jako część jest bezpieczna. Nie odpowiada na pytanie, czy w konkretnym miejscu konkretnego auta spełnia polski próg. To rozstrzyga pomiar.

Czy auto z importu z privacy glass przejdzie badanie?

Tak, jeżeli przyciemnione w masie są wyłącznie szyby za kierowcą, a tak jest w zdecydowanej większości aut. Diagnosta przy badaniu przed pierwszą rejestracją mierzy szybę czołową i przednie boczne; szyb tylnych nie mierzy, bo nie mają progu. Auta z USA i Bliskiego Wschodu bywają jednak fabrycznie wyposażone w ciemniejsze przednie boczne, bo tamtejsze przepisy na to pozwalają: w wielu stanach USA dopuszcza się przednie boczne o przepuszczalności 35–50%. Jeśli pomiar w Polsce pokaże mniej niż 70%, badanie kończy się wynikiem negatywnym.

Przy folii sprawa jest prosta: zakład ją zdejmuje. Przy przyciemnieniu w masie jedynym rozwiązaniem jest wymiana szyby na wariant o wyższej przepuszczalności, bo nie istnieje procedura „legalizacji” zbyt ciemnej szyby przedniej. Ścieżkę krok po kroku i widełki kosztów opisaliśmy w tekście o aucie z importu.

Jak sprawdzić, czy szyba jest przyciemniona w masie?

Najpierw oczy, potem miernik. Opuść szybę do połowy i obejrzyj jej górną krawędź na tle białej kartki: szkło barwione w masie ma odcień w całym przekroju, a jasne szkło z folią pokazuje przezroczystą krawędź i cienką warstwę po wewnętrznej stronie. Przejedź paznokciem po wewnętrznej powierzchni przy krawędzi: folia ma wyczuwalny próg, szkło barwione w masie jest gładkie od brzegu do brzegu. Sprawdź cechowanie w rogu szyby: brak znaku homologacji przy ciemnej szybie przedniej to sygnał, że szybę wymieniono na zamiennik.

Potem pomiar. Miernik przepuszczalności obejmuje szybę z dwóch stron i podaje wynik w procentach z dokładnością około ±2 punktów. Nie rozróżnia szkła od folii i nie musi, bo liczy się wartość końcowa. Pomiar w 2–3 punktach strefy, przez którą patrzy kierowca, trwa kilkanaście sekund na szybę. Jak go wykonać i gdzie zmierzyć bezpłatnie, piszemy w tekście o metodach pomiaru.

Czy na privacy glass można nakleić folię?

Na szybach za kierowcą tak, bo limitu nie ma. Przed montażem trzeba jednak policzyć wynik, bo przepuszczalności się mnożą. Szyba przyciemniona w masie do 25% z folią o VLT 35% da w przybliżeniu 25% × 35% = 8,75%, czyli niespełna 9%. Przez taką przegrodę w nocy, na nieoświetlonej drodze, lusterko wewnętrzne pokazuje niewiele. Przepisy tego nie zabraniają; to kwestia użytkowa, o której mówimy każdemu klientowi.

Na przednich szybach bocznych przyciemnionych w masie folia nie ma sensu: nawet bezbarwna folia ochronna o VLT 90% na szybie przepuszczającej 72% daje 64,8% i zestaw wypada poniżej progu. Kalkulator VLT wykonuje to mnożenie i od razu porównuje wynik z 70%.

Co z przeglądem okresowym przy fabrycznym przyciemnieniu?

Diagnosta mierzy tylko szybę czołową i przednie boczne, więc privacy glass za kierowcą nie ma wpływu na wynik badania. Jeśli z przodu stoi jasne szkło, badanie przebiega standardowo. Jeśli z przodu stoi szkło przyciemnione w masie poniżej 70%, wynik jest negatywny przy każdym badaniu, aż do wymiany szyby, bo nie ma tu nic do zdjęcia. Przebieg pomiaru na stacji opisaliśmy w tekście o przeglądzie technicznym.

Jedna uwaga praktyczna dotyczy aut, w których poprzedni właściciel nakleił folię na privacy glass. Diagnosta nie ma z tym problemu, ale zakład demontujący już tak: klej wiąże się z barwionym szkłem inaczej i folia schodzi płatami. To dłuższa praca, nie większy problem prawny.

Podsumowanie w jednym zdaniu: przyciemnienie w masie jest legalne wszędzie tam, gdzie legalna byłaby folia, czyli za kierowcą, a z przodu obowiązuje ten sam próg 70%, tylko bez możliwości cofnięcia.